Seisoene in die kerkjaar
Advent
‘n Lig in die duisternis
-
‘n Lig in die Duisternis: ‘n Inleiding tot Advent en die Vyf Kerse
Die Adventseisoen, wat ons so vreugdevol inlei met ons Kerssangdiens van 23 November, is ‘n heilige uitnodiging. Dit is ‘n oproep om kalm te word, te besin en voor te berei, nie net vir ‘n historiese herinnering van Christus se geboorte nie, maar vir ‘n lewende, huidige ontmoeting met Jesus Christus.
Ons gaan in hierdie reeks van 6 artikels stil staan by die dieper betekenis van Advent en die spesifieke kers wat ons elke week aansteek. -
Die Eerste Kers van Advent: Die Hardkoppige Vlam van Hoop
Terwyl ons hierdie eerste pers kers in ons huise en in ons heiligdom by NG Groot Brakrivier aansteek, sing ons nog nie “Lofsing die Heer / Joy to the world” nie. Dit kom later. Ons begin waar God se mense so dikwels begin het: in ‘n afwaghouding, met ‘n hoop wat minder oor ‘n gevoel en meer oor ‘n persoon gaan.
-
Die Tweede Kers van Advent: Die Waarom Agter die Wag
Hierdie week, terwyl ons die tweede pers kers langs die eerste aansteek, word ons genooi om ‘n dieper vraag te vra. Ons beweeg van die “wat” van die belofte na die “waarom” daaragter. Waarom sou die God van die heelal in ons storie intree? Waarom sou die ewige die beperkings van tyd kies? Waarom sou die suiwer en Heilige neerbuig tot ‘n gebroke en rebelse wêreld?
-
Die Derde Kers van Advent: Die Vreugde wat Jou Vind
Die eerste kers, Hoop, is aangesteek in die diep donkerte van wag. Die tweede, Liefde, het die asemrowende rede vir God se plan onthul. Nou, hierdie derde kers, Vreugde, is die onvermydelike, ononderdrukbare reaksie op wat Liefde gedoen het. Dit is nie ‘n vreugde wat ons bymekaarmaak nie; dit is ‘n vreugde wat ons vind.
-
Die Vierde Kers van Advent: Die Vrede wat die Storm Bedaar
Ons het deur die weke van Advent gereis in die lig van toenemende vlamme. Die hardnekkige hoop van die profete, die asemrowende liefde van die Vader, die ononderdrukbare vreugde van die herders – dit was ons gidse. Nou kom ons by die laaste Sondag voor Kersfees. Ons steek die vierde pers kers aan. Die tema daarvan is Vrede.
-
Die Christuskers: Die Lig wat Beloof is
Die Adventsreis is voltooi. Die afwagting het in aankoms verander. Die belofte het ‘n persoon geword. Laat die enkele, sterk, wit vlam van die Christuskers vandag, en elke dag, vir jou ‘n herinnering wees aan hierdie diepgaande waarheid: Die Lig het gekom. Die duisternis het dit nie oorwin nie, en sal dit nie oorwin nie.
Epifanie
Die sonsopkoms vir alle nasies
-
Epifanie: Die Sonsopkoms vir Alle Nasies
In die lewe van die kerk is die storie egter nog lank nie verby nie. Trouens, dit begin nou eers ontvou. Die Kersseisoen duur voort, en dit lei ons direk na ‘n deurslaggewende oomblik in die verhaal van verlossing: die seisoen van Epifanie.
-
Verheerlikingsondag: Die Verheerliking van Jesus – ‘n Brug tussen Hemel en Aarde
Die verheerliking op die berg is die diepgaande skakel tussen die seisoen van lig (Epifanie) en die seisoen van Lydenstyd. Dit is die crescendo van Epifanie, waar die volle, Goddelike identiteit van Jesus gemanifesteer word, en dit is die direkte proloog tot Aswoensdag, waar Hy vasberade na die kruis draai.
Aswoensdag
Van Epifanie Lig tot Aswoensdag Stof
-
’n Genadige Welkom vir die Vermoeides: Van Epifanie Lig tot Aswoensdag Stof
Aswoensdag begin die lydenstyd, ’n veertig dae lange reis van voorbereiding vir Paasfees (uitgesluit Sondae, wat ‘klein Paasfeeste’ bly). In die NG Kerk Groot-brakrivier sien ons dit nie as ‘n ritualistiese plig nie, maar as ‘n diepgaande pastorale gawe. Dit is ‘n tyd wat aan ons gegun word vir selfondersoek, bekering en ‘n doelbewuste terugkeer na God – ‘n kans om ons lewens op die Evangelie te fokus.
-
Aswoensdag
Valentynsdag op Aswoensdag.
Aswoensdag is die merker in ‘n Christen en die kerk se lewe dat die begin van lydenstyd aangebreek het. Ons betree ‘n nuwe seisoen in die kerklike jaar waar ons nader aan die kruis beweeg. Hierdie jaar val Aswoensdag en Valentynsdag op dieselfde dag.
Lydingstyd
40 Dae!
Visio Divina
-
Lydenstyd – “Visio Divina” – Dag 1
Deel 1
Ons begin nie ons Lydenstydreeks met ‘n tradisionele ikoon nie, wel met ‘n moderne
kunswerk van Brian Jekel: “Jesus genees die blinde man.”Kyk lank en biddend na hierdie kunswerk.
-
Lydenstyd – “Visio Divina” Dag 2
VISIO DIVINA #2
Deel 1
Die Ierse kunstenaar, Briton Riviere, het in 1898 hierdie “donker” kunswerk geskep van
Jesus se 40-dae lange versoeking in die woestyn. Wat ‘n mens opval is die ontsaglike
onvriendelike omgewing: rotsagtig; die lug bykans die vuurgloed van ’n vulkaan. -
Lydenstyd – “Visio Divina” Dag 3
VISIO DIVINA #3
Deel 1
Daar is nie veel inligting oor hierdie Griekse ikoon (uitbeelding) van die profeet Esegiël wat na die laagte vol droë beendere gebring word nie (Eseg. 37). “Kan daar in hierdie beendere weer lewe kom?” vra die Here.
Natuurlik nie!
Behalwe (en so beeld die ikoon dit uit) deur -
Lydenstyd – “Visio Divina” Dag 4
VISIO DIVINA #4
Deel 1
Die doel van ’n ikoon (’n visuele uitbeelding van ’n teks) is om die kyker dieper in ’n storie in te trek. Jy “lees” nie net die ikoon nie; jy lees jouself daarin raak. ’n Ikoon is dus ’n ontmoetingsgeleentheid. In hierdie ikoon sien jy die ontmoeting tussen Petrus en Jesus. Maar hoe langer jy kyk hoe meer sien jy dat dit ook ’n ontmoeting tussen jou en Jesus is. -
Lydenstyd: “Visio-Divina” Eerste Lydensondag
VISIO DIVINA #5
EERSTE LYDENSONDAG
(Sondae word nooit as ‘n Lydingsdag getel nie.)
Soos die Heilige Gees die hart van skrywers kan inspireer om Godswoorde neer te pen, so kan die Heilige Gees die hart van die kunstenaar inspireer om Godsbeelde met ’n kwas vas te lê. Soos die Heilige Gees die oë van ’n leser kan inspireer om ’n groter waarheid raak te lees as bloot ink op papier, so kan die Heilige Gees die een wat voor ’n ikoon staan ook inspireer om dieper te kyk as ’n “prentjie.” Dit noem ons “VISIO DIVINA” – heilige kyk. -
Lydenstyd: “Visio Divina” Dag 6
VISIO DIVINA #6
Deel 1
In Ravenna, Italië, is ’n Basilika uit die 6de eeu (vandag ’n wêrelderfenisgebou). Die toneel van Jesus se bergpredikasie is uniek in vergelyking met ander ikone oor dieselfde skrifgedeelte. Wat jou in hierdie ikoon opval is dat daar net elf dissipels is? Is Judas Iskariot die afwesige? Maar kyk weer, geen een van die dissipels kyk na Jesus terwyl Hy praat nie. -
Lydenstyd: “Visio Divina” Dag 7
VISIO DIVINA #7
Deel 1
In die eerste eeue was dit algemeen om Jesus uit te beeld as ‘n jong man met ‘n skaap oor sy skouers. Is dit werklik hoe Jesus gelyk het? Nee. ‘n Ikoon is nie ‘n portretstudie nie. (Juis daarom is die gesigvorm soms buite proporsie), Die ikoon is ‘n vingerwysing na ‘n boodskap van Jesus. Alles in die ikoon het simboliese betekenis – die kleur van die uitrustings; die posisie van die liggaamsdele; die rigting waarin die gesigte kyk, ens. -
Lydenstyd: “Visio Divina” Dag 8
VISIO DIVINA #8
Deel 1
Daar is eeu-oue ikone oor die tollenaar en die fariseër. (So is daar bv. in Kosovo ‘n klooster wat ook as wêrelderfenis-gebou verklaar is met muurskilderye wat uit die 14de eeu de eeu dateer.) Vandag (#8) se ikoon is egter ‘n meer moderne Ukraïniese ikoon. -
Lydenstyd: “Visio Divina” Dag 9
VISIO DIVINA #9
Deel 1
Nikola Sarić is ‘n kontemporêre ikonograaf wat hierdie verstommende verhaal visueel uitbeeld: In Februarie 2015 het ISIS 21 christene op die strand in Libia onthoof. (Vandaar die naam van die ikoon: “Ikoon van die heilige martelare”). Knielende mans, geklee in oranje “tronkuniforms” (om uit te beeld dat hulle gevange geneem is); op die bors van die voorste mans se klere is ‘n kruis. 20 swart gemaskerde mans hou elke met ‘n arm uitgestrek die nekke van die christene vas. In die 2 voorste en 2 agterste mans se hande hou elk ‘n mes vas. ‘n Rooi lyntjie van bloed loop al om die 21 mans se lywe, af tot aan die golwe van die see. -
Lydenstyd: “Visio Divina” Dag 10
VISIO DIVINA #10
Deel 1
Sonder om te raai weet jy dadelik hierdie (16de eeuse) ikoon beeld Jesus uit wat ‘n storm stil maak. Omdat ‘n enkele ikoon die hele storie moet vertel, sien jy twee Jesusse (met glanskrans om elk se kop): eers ‘n slapende Jesus, dan een met ‘n uitgestrekte hand wat die golwe stil maak. Maar dit is nie die unieke van die ikoon nie. Kyk in die rigting waarna Jesus se hand dui: ‘n bose figuur met ‘n tuit in sy mond wat wind aanblaas. Aan die oorkantse oewer is daar bose geeste wat op die varke se rûe aangejaag kom en in die see in vaar. Dit herinner dadelik aan die verhaal (in Mark 5:1-20) waar Jesus die bose geeste uit die besetene van Gerasa uitdryf, en die demone in die varke jaag, wat dan oor die krans val in die see in en daar verdrink (Mark 5:13). -
Lydenstyd: “Visio Divina” Dag 11
VISIO DIVINA #11
Deel 1
Die een kunswerk (links) ken ons goed – dit is Salvador Dali se “Die Christus van Johannes van die Kruis”. Johannes van die Kruis was ‘n priester wat in die 16de eeu geleef het. Die skets aan die regterkant (van Jesus – wat reeds gesterf het) is juis deur Johannes van die Kruis gemaak. -
Lydenstyd : “Visio Divina” Sondag 2
2de Sondag in Lydenstyd
Een van die oudste (6de eeu n.C.) ikone uit Egipte staan bloot bekend as die “Vriendskapsikoon”. Jesus se stralekrans het die tipiese kruis agter sy kop en bygeskryf staan “Verlosser.” Jesus word uitgebeeld as ‘n jong man met ‘n korter baard, langs hom is ‘n ouer man met ‘n langer, grys baard. Hy word uitgeken as “Abba (vader) Mena” – 4de eeuse martelaar. -
Lydenstyd : “Visio Divina” Dag 13
VISIO DIVINA #13
Deel 1
Ladislav Zaborsky is in 1921 in die destydse Joegoslavië gebore. In die 1950’s het hy met tronkstraf begin. Sy misdaad? Dat hy nie opgehou het om as ikonograaf (kunstenaar van sakrale werk) te werk na die kommunistiese oorname nie. Die kunswerk wat so aanstoot gegee het? ‘n Uitbeelding van Jesus as ‘n hande-arbeider wat hy in 1949 geskilder het. -
Lydenstyd : “Visio Divina” Dag 14
VISIO DIVINA #14
Deel 1
Die kunswerk van Johannes Vermeer oor Lasarus se twee susters: Marta en Maria, is in 1655 geskilder. As iemand dalk glad nie die verhaal ken waar Jesus by hulle aan huis gaan kuier nie (in Lukas 10:39-42), wat sou uit hierdie kunswerk afgelei kon word? -
Lydenstyd : “Visio Divina” Dag 15
VISIO DIVINA #15
Deel 1
Weereens sien ons hier ‘n uitbeelding van Jesus wat die kulturele reëls van sy tyd ignoreer, en weereens is ‘n vrou ter sprake. Nie net is sy ‘n nie-Jood (Samaritaan); maar sy is alles wat die Wet van Moses veroordeel: sy is al by haar vyfde man! Soos altyd is Jesus geklee in kleure wat beide sy goddelike (rooi/purper) en sy menslike (blou) status uitbeeld. -
Lydenstyd: “Visio Divina” Dag 16
VISIO DIVINA #16
Deel 1
Hierdie ikoon (uit Noord-Masedonië) is getiteld “Die Omhelsing.” Die meeste mense assosieer die ikoon met Adventstyd: die swanger Maria het vir drie maande by haar Tant’ Elisabeth (toe ses maande swanger) gaan bly (Luk 1:56). Maar tog wonder ek of dit nie juis ook ‘n Lydenstydikoon is nie?
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” Dag 17
VISIO DIVINA #17
Deel 1
Dit was eers in die 1500’s dat kunstenaars aandag aan híérdie bybelverhaal begin gee het. Sommige reken dit is omdat Martin Luther gereeld hierna verwys het as ‘n voorbeeld van vergewende liefde teenoor verguisende veroordeling. Wat hierdie skildery (deur die Vlaamse kunstenaar, Pieter Bruegel, 1565) so besonders maak is die vreemde mono -
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” Dag 18
VISIO DIVINA #18
Deel 1
In 1170 nC is ‘n klein (27 x 18 cm) geïllustreerde manuskrip vir die St Albans Abbey (Abdy) saamgestel – die sg. Albans Psalter. By elke illustrasie van ‘n bybelverhaal word die teks met ‘n versierde eerste letter (so groot soos ‘n klein muntstuk) begin. Waarna ons vandag kyk is die eerste letter (‘n “d”)
-
Lydenstyd: “Visio Divina” 3de Sondag van Lydenstyd
VISIO DIVINA #19
3de Sondag in Lydenstyd
“Die genade van die Here Jesus Christus en die liefde van God en die gemeenskap van die Heilige Gees sy met julle almal” (12 Kor 13:13). Die grootste misterie speel voor ons af wanneer ons Sondae in die erediens gegroet word in die Naam van die Drie-Enige God. -
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” Dag 20
VISIO DIVINA #20
Deel 1
Wat hierdie kunswerk van die Koreaanse kunsternaar, Yongsung Kim, vir my so uniek maak is dat jy nie presies weet vanuit watter rigting jy daarna moet kyk nie. Een oomblik kyk jy van bo en sien die figuur aan die onderkant staan met ‘n uitgestrekte
-
Lydenstyd: “Visio Divina” Dag 21
VISIO DIVINA #21
Deel 1
In 2007 het die Amerikaanse kunstenaar, Michael Dudash, die skildery gemaak, getiteld: “Not by bread alone.” Dit sou ook seker getiteld kon wees, “Not by work alone.” Want is dit nie ons groot “probleem” nie! Vra iemand hoe dit gaan, en die antwoord is iets soos, “aan die hardloop…”. -
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 15 Maart 2023
In 1433 het ene “Daniel van Urank” ‘n Armeense miniatuur Evangelie(tjie) geïllustreer in ‘n bykans naïwe manier! Sewe figure (die getal van volkomenheid) is by ‘n tafel: ses dissipels (vandaar die stralekrans) en Jesus (sy kleedskleure en die kruis in sy stralekrans dui dit aan). Al die oë is na Jesus gedraai; en Jesus se oë is boontoe gerig. Dit is duidelik ‘n nagmaaltafel, maar Jesus staan bo-op die tafel. Waarom?
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 16 Maart 2023
VISIO DIVINA #23 16 Maart – Deel 1 Vroeër (#VD 6) is ‘n mosaïek-muurpaneel geplaas wat uit die 6de eeu dateer; vandag se toneel kom uit dieselfde basilika in Ravenna, Italië. Dit is ‘n visuele uitbeelding van die vrou wat “aan bloedvloeïng gely het” (Matt 9:20; Mark 5:25; Luk 8:43). Die kunstenaar beeld hier nie …
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” – 17 Maart 2023
VISIO DIVINA #24 17 Maart – Deel 1 Hierdie is nie ‘n antieke uitbeelding nie (die Engelse woorde daarop verklap dit). Ons ken die verhaal: 10 melaatses word genees, maar slegs een kom terug om dankie te sê. Wat val jou op terwyl jy hierna kyk? Vir my is dit die enkele man wat by …
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 18 Maart 2023
VISIO DIVINA #25 18 Maart – Deel 1 Die Johannes-evangelie gebruik ‘n ander woord vir wonderwerke as die res van die evangelieskrywers. Vir Johannes is die wonderwerke meer as net wonders; dit is fisiese tekens dat die profesie oor die Messias vervul is. Alhoewel die wonderverhaal waar Jesus ‘n doofstom man genees het, net in …
-
Lydingstyd 2023: “Visio Divina” 19 Maart 2023
19 Maart – 4de Sondag in Lydenstyd Teen hierdie tyd weet jy al, Sondae is ‘n dag van viering. Elke Sondag vier ons opstandingsdag. Sondae is nie deel van die 40-dae Lydensreis nie. Dit is so nodig dat ons deur die 40 dae in Lydenstyd nadink oor ons lewens. Wie is ons? Wie s’n is …
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 20 Maart 2023
VISIO DIVINA #27 20 Maart – Deel 1 Vir ‘n geruime tyd het ons na uitbeeldinge van Jesus se wonderwerke gekyk; hierdie week begin ons met van Jesus se gelykenisse. In 1888 het Vincent van Gogh “die Saaier teen die sakkende son geskilder.” Van Gogh het die kunstenaar as ‘n saaier beskryf, en die kyker …
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 21 Maart 2021
VISIO DIVINA #28 21 Maart – Deel 1 In 1684 is hierdie Arabiese manuskrip in Egipte deur ‘n koptiese monnik geïllustreer, toegebind met ‘n bokvel buiteblad. Die hele bundel (met bykans 50 illustrasies) is uitbeeldinge oor die vier evangelies. Hierdie is die 24ste folio van die bundel, en die gelykenis is getiteld: Die mosterdsaad. ““Die …
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 22 Maart 2023
Elke kunswerk vertel ‘n visuele storie. Wat hierdie skildery van Daniel Bonnell so treffend maak is dat ons twee van Jesus se gelykenisse gelyktydig sien. Dink jouself in dat Jesus saam met jou kyk en vir jou sê, “Met die koninkryk van die hemele gaan dit soos met…” Wat sou dit wees?
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” – 23 Maart 2023
Ek moes eers die gedeelte in Lukas 12 gaan lees omdat ek nie dadelik hierdie Grieks-ortodokse ikoon herken het nie. (Daarin is ‘n groot les – ‘n ikoon wil niks anders openbaar as wat die Skrif reeds sê nie, maar hoe kan die Heilige Gees die “oë van jou hart” laat sien, as jou ore nie geluister het nie.)
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” – 24 Maart 2023
Die Russies-gebore, Alexey Pismenny, het ‘n ikoon in drie panele geskilder van verskillende vyeboom-tonele uit die evangelies. Hierdie paneel is ‘n verwysing na die gelykenis van die onvrugbare vyeboom (Luk 13:6-9). As jy na die ikoon as ‘n geheel kyk, sien jy die gewelddadigheid raak. Behalwe vir die byl wat gereed…
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 25 Maart 2023
Daagliks maak ons ook keuses of ons met genade wil optree, en of ons iemand van genade gaan weerhou. Ons maak almal daagliks die keuse of ons iemand gaan vergewe al dan nie. Soms vra dit dat jy jouself in die spieël van ‘n kunswerk soos hierdie sal raaksien om uit te pluis aan watter kant jy jouself bevind.
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 26 Maart 2023
Dit is juis die spieëlbeeld-skildery van Jorge Cocco (#32) wat my aan hierdie spieëlbeeld-ikoon laat dink. Dit word “Jesus Pantokrator” genoem: Jesus, die Heerser oor alles. Die ikoon hang in ‘n klooster in Sinaï en dateer uit 6.n.C. Danksy ‘n argeologiereis in 1938
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 27 Maart 2023
Dit is vanselfsprekend dat iemand wat die vraag hoor (“Is jou lampie vol olie?”) hulself sou afvra, maar hoe weet ek of my lamp vol olie is? Wie sê ek is nie dalk een van die onverstandige meisies oor wie die gelykenis van Jesus vertel nie? Is dit nie ‘n vraag waaroor ons almal wonder nie?
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 28 Maart 2023
Teen die muur van ‘n kerk, die St Clement in Tahull, Spanje, is ‘n ikoon uit 1123 nC. Die hand binne ‘n sirkel word die “Dexteria Dei” (Latyn vir die “Regterhand van God”) genoem. Soos Psalm 118:16 sê, “Die regterhand van die HERE is hoog gelig; die regterhand van die HERE doen kragtige dade.”
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 29 Maart 2023
VISIO DIVINA #36 29 Maart – Deel 1 Sommige van Jesus se gelykenisse is so deel van die volksmond dat daar idiome bestaan wat vele mense dalk nie eers besef hul oorsprong kom direk uit Jesus se mond nie, soos byvoorbeeld, ‘n blinde kan nie ‘n blinde lei nie. In 1568 het die Nederlandse kunstenaar, …
-
Lydenstyd 2023: “Visio Divina” 30 Maart 2023
Volgens die Johannesevangelie was die paasfees van die Jode naby (Joh 6:8). Twee dissipels word by name genoem: Filippus en Andreas (v7,8). Om hul voete (nie sigbaar in die foto nie) staan die mandjies,
