Hierdie artikel vorm deel van ons Bybelstudiereeks: Seisoene in die Kerkjaar
Die Paassondag het verby gegaan. Die leë graf is verkondig. Vir veertig glorieryke dae het die dissipels in die nagloed van die opstanding gewandel—aangeraak, ge-eet en geleer van die opgestane Here. Maar toe, op ‘n heuwel naby Betanië, het iets onverwags gebeur. Jesus het sy hande opgelig, hulle geseën en begin opvaar. Nie as ‘n metafoor nie, nie as ‘n visioen nie, maar liggaamlik—opwaarts, in die wolke, totdat Hy uit hulle sig verdwyn het.
Ons noem hierdie gebeurtenis die Hemelvaart (ἀνάληψις – analémpsis). Dit val op die veertigste dag na Paassondag (Handelinge 1:3), en in die kerkkalender word dit alte dikwels oor die hoof gesien. Ons jaag van die vreugde van Paasfees na die vuur van Pinkster en behandel die Hemelvaart as niks meer as ‘n voetnota nie. Maar vir die vroeë kerk was die Hemelvaart nie ‘n einde nie—dit was ‘n nuwe begin. Dit het die oomblik gemerk toe die opgestane Jesus sy plek as Here oor alles ingeneem het, die weg vir die Gees geopen het en sy nimmereindigende werk as ons Hoëpriester in die hemel begin het.
In hierdie artikel van ons reeks Seisoene in die Kerkjaar, gaan ons die Bybelse verslae van die Hemelvaart, die diep wortels daarvan in die Ou Testament, die teologiese betekenis daarvan en wat dit vandag vir ons beteken terwyl ons op Pinkster wag, ondersoek.
1. Die Hemelvaart in die Skrif: Wat het op daardie dag gebeur?
Die Hemelvaart is een van die mees bevestigde gebeurtenisse in die Nuwe Testament. Dit word direk deur Lukas en Markus vertel, deur Jesus in Johannes se Evangelie belowe en deur die apostels in Handelinge en die briewe verkondig. Kom ons kyk na die primêre verslae.
Lukas 24:50–51 – Die Hemelvaart as ‘n Seën
Lukas sluit sy Evangelie af met ‘n toneel van vertrek en vreugde:
“50Daarna het Jesus hulle uit die stad gelei, tot by Betanië. Hy het sy hande opgehef en hulle geseën. 51Terwyl Hy hulle seën, het Hy van hulle af weggegaan, en is in die hemel opgeneem.” (Lukas 24:50–51 AFR20)
Let op die postuur: Jesus vlug nie; Hy seën. Sy opgehefde hande weerspieël die priesterlike seën van Aäron:
24“ ‘Mag die Here jou seën
en jou beskerm.
25Mag die Here sy aangesig oor jou laat skyn
en jou genadig wees.
26Mag die Here sy aangesig na jou toe oplig
en aan jou vrede gee.’ ” (Numeri 6:24–26 AFR20).
Die Hemelvaart is nie ‘n terugtrekking van liefde nie, maar ‘n oordrag van teenwoordigheid. Van daardie oomblik af sou Jesus sy kerk nie net van langs hulle seën nie, maar van die troon van God self. Die dissipels het, merkwaardig genoeg, nie in wanhoop gestaan en huil nie. Lukas vertel ons dat:
“52Hulle het Hom aanbid, en met groot blydskap na Jerusalem teruggekeer.” (Lukas 24:52 AFR20).
Daardie vreugde is die eerste vrug van die begrip van die Hemelvaart.
Handelinge 1:9–11 – Die Gedetailleerde Verslag
Die boek Handelinge begin met ‘n tweede, vollediger verslag:
“9Toe Hy dit gesê het, is Hy opgeneem terwyl hulle toekyk, en ‘n wolk het Hom uit hulle gesigsveld weggeneem. 10Terwyl hulle, soos Hy weggaan, stip na die hemel bly kyk, staan daar meteens twee mans in wit klere by hulle 11en vra: “Galileërs, waarom staan en staar julle na die hemel? Hierdie Jesus, wat van julle na die hemel weggeneem is, sal net so terugkom soos wat julle Hom na die hemel sien weggaan het.” (Handelinge 1:9–11 AFR20)
Verskeie besonderhede is noodsaaklik. Eerstens was die Hemelvaart sigbaar en liggaamlik. Die dissipels het Hom sien weggaan. Dit was nie ‘n geestelike metafoor nie; dit was ‘n fisiese vertrek.
Tweedens het ‘n wolk Hom ontvang. In die Ou Testament was die wolk die sigbare teken van God se Goddelike teenwoordigheid – die Shekinah (שְׁכִינָה Šeḵīnā)-heerlikheid wat Israel deur die woestyn gelei het:
1Die Here het bedags in ‘n wolkkolom voor hulle uitgegaan om hulle op die pad te lei, en snags in ‘n vuurkolom om aan hulle lig te verskaf, sodat hulle bedags en snags kon trek. (Eksodus 13:21 AFR20)
en die tempel gevul het:
10Toe die priesters uitkom uit die heiligdom, het ‘n wolk die tempel van die Here gevul. 11Die priesters kon vanweë die wolk nie bly staan om hulle dienswerk te doen nie, want die heerlikheid van die Here het die huis van die Here gevul. (1 Konings 8:10–11 AFR20).
Jesus het nie bloot die aarde verlaat vir ‘n verafgeleë plek nie; Hy het die teenwoordigheid van God binnegegaan.
Derdens, die engele het ‘n terugkeer belowe:
“ Hierdie Jesus, wat van julle na die hemel weggeneem is, sal net so terugkom soos wat julle Hom na die hemel sien weggaan het.”
Die Hemelvaart is dus nie ‘n permanente afwesigheid nie, maar ‘n tydelike verheffing wat sy toekomstige koms waarborg.
Markus 16:19 – Die Kort Opsomming
Markus se Evangelie, selfs in sy kortste vorm, bevestig die Hemelvaart as die klimaks van Jesus se aardse werk:
“19Nadat die Here Jesus met hulle gepraat het, is Hy in die hemel opgeneem en het aan die regterhand van God gaan sit.” (Markus 16:19 AFR20)
Hierdie vers voeg die deurslaggewende frase by “gaan sit aan die regterhand van God.” Dit is nie ‘n letterlike stoel nie – God is Gees – maar ‘n koninklike metafoor. Om aan die regterhand van ‘n koning te sit, is om sy gesag te deel, om langs Hom te heers. Jesus is nie net in die hemel nie; Hy regeer.
Jesus se Eie Woorde Oor Sy Hemelvaart
In Johannes se Evangelie verwys Jesus self herhaaldelik na sy terugkeer tot die Vader:
“62Wat dan as julle die •Seun van die Mens sou sien opvaar na waar Hy voorheen was?” (Johannes 6:62 AFR20)
“28Ek het van die Vader af gekom en in die wêreld ingegaan. Ek verlaat weer die wêreld en gaan terug na die Vader.” (Johannes 16:28 AFR20)
“17Jesus sê vir haar: “Moenie My langer vashou nie, want Ek het nog nie na die Vader opgevaar nie. Maar gaan na my broers en sê vir hulle, ‘Ek vaar op na my Vader, en julle Vader, en na my God en julle God.’ ” (Johannes 20:17,18 AFR20)
Jesus het sy Hemelvaart nie as ‘n nagedagte verstaan nie, maar as die noodsaaklike gevolgtrekking van sy sending. Hy het van die Vader gekom; Hy moet na die Vader terugkeer. Die Hemelvaart voltooi die sirkel van sy koms.
2. Die Ou Testamentiese Wortels: Vervul in die Hemelvaart
Die Hemelvaart het nie uit die bloute gekom nie. Dit is voorberei deur eeue van profesie en voorbeeld.
Psalm 110:1 – Die Troon aan God se Regterhand
Die mees aangehaalde Ou Testamentiese vers in die Nuwe Testament is Psalm 110:1 (AFR20):
“Dit is die uitspraak
van die Here vir my heer:
“Sit aan my regterhand
totdat Ek jou vyande
‘n voetbank vir jou voete maak.””
Petrus het op Pinksterdag verklaar dat hierdie psalm vervul is in die Hemelvaart:
“25Dawid sê immers oor Hom:
“ ‘Ek het die Here altyddeur voor my gesien,
want Hy is aan my regterkant,
sodat ek nie wankel nie.” (Handelinge 2:34–35 AFR20).
Jesus is die beloofde Koning-Priester wat aan God se regterhand sit en regeer totdat alle teenstand onderwerp is.
Daniël 7:13–14 – Die Seun van die Mens wat op die Wolke Opvaar
Daniël se visioen van “met die wolke van die hemel was iemand aan die kom wat soos ‘n mensekind was” wat die Oue van Dae nader en “gesag, heerlikheid en soewereine mag” ontvang (Daniël 7:13–14) is ‘n profesie van die Hemelvaart.
13“Ek het in die nagtelike visioene gesien:
“Kyk, met die wolke van die hemel
was iemand aan die kom
wat soos ‘n mensekind was;
tot by die Oue van Dae het hy gekom,
voor Hom is hy gebring.
14Aan hom is heerskappy,
eer en koningskap gegee –
alle volke, nasies en taalgroepe
dien hom.
Sy heerskappy
is ‘n ewige heerskappy
wat nie verby sal gaan nie,
en sy koningskap is so dat dit
nie vernietig sal word nie. (Daniël 7:13–14 AFR20)
Jesus het dit op Homself voor die hoëpriester toegepas:
“62Jesus antwoord: “Ek is! En “julle sal die Seun van die Mens sien sit aan die regterhand van die Magtige, en sien kom met die wolke van die hemel.”” (Markus 14:62 AFR20).
Die Hemelvaart is die troonsbestyging van die Seun van die Mens as universele Koning.
Psalm 68:18-19 – Die Oorwinnende Hemelvaart
Paulus haal Psalm 68:18 aan in Efesiërs 4:8:
18Die strydwamag van God
is tienduisende,
duisende der duisende.
My Heer het van Sinai af
by die heiligdom aangekom.
19U het opgevaar na die hoogte
om daar te woon, Here God,
nadat U gevangenes weggevoer het
en skatplig gevorder het by mense,
selfs by hardkoppiges. (Psalm 68:18 AFR20)
8Daarom staan daar:
“Toe Hy opgevaar het na bo,
het Hy krygsgevangenes weggevoer;
Hy het gawes aan die mense gegee.” (Efesiërs 4:8 AFR20)
Die Hemelvaart word uitgebeeld as ‘n oorwinningstoet. Soos ‘n koning wat van die oorlog terugkeer, lei Jesus ‘n groep gevangenes (sonde, dood, Satan) en deel buit uit (geestelike gawes aan sy kerk).
Die Hemelvaart van Elia as ‘n Prototipe
11Terwyl hulle nog so loop en praat, is daar skielik ‘n strydwa van vuur en perde van vuur! Dit het skeiding gebring tussen hulle twee, en Elia het in die stormwind opgegaan na die hemel. 12Elisa het dit sien gebeur en het bly uitroep: “My vader, my vader, strydwa van Israel en sy perde!” Toe hy hom nie meer kon sien nie, het hy sy klere vasgegryp en in twee geskeur.
13Hy het Elia se mantel wat van hom afgeval het, opgetel, omgedraai en by die kant van die Jordaan gaan staan. (2 Konings 2:11 AFR20)
In 2 Konings 2:11 word Elia in ‘n warrelwind na die hemel opgeneem. Daardie gebeurtenis het die groter Hemelvaart van Christus voorafgeskadu. Maar waar Elia sy mantel aan Elisa nagelaat het, laat Jesus die Heilige Gees aan sy dissipels na. Die prototipe word oortref deur die werklikheid.
3. Die Apostoliese Interpretasie: Waarom die Hemelvaart Saak Maak
Toe die apostels die evangelie verkondig het, was die Hemelvaart nie ‘n opsionele ekstra nie. Dit was sentraal tot hul boodskap.
Christus se Verheffing en Heerskappy
In Filippense 2:9–11(AFR20) skryf Paulus dat omdat Jesus Homself aan die kruis tot die dood verneder het,
“9Daarom het God Hom
ook uitermate verhoog
en aan Hom die Naam geskenk
wat bo elke naam is,.”
Daardie verheffing sluit opstanding en Hemelvaart in.
Die gevolg is dat
“10sodat in die Naam van Jesus
elke knie sal buig –
van diegene in die hemel
en op die aarde
en onder die aarde –
11en elke tong sal bely,
“Jesus Christus is die Here!”
tot eer van God die Vader.”
Die Hemelvaart is die oomblik wanneer Jesus, in sy volle menslikheid, as Here van die heelal aangestel word. Hy wat in ‘n stal gebore is, heers nou oor elke mag, owerheid en heerser.
Die Hemelse Voorbidding
Verskeie kere beskryf die Nuwe Testament die opgevaarde Christus as iemand wat vir ons intree.
“34Wie sal ons veroordeel? Dit is •Christus Jesus wat gesterf het; meer nog – wat opgewek is, wat ook aan die regterhand van God sit en wat ook vir ons intree..” Romeine 8:34(AFR20):
“25Dit is waarom Hy ook volkome in staat is om hulle wat deur Hom na God toe kom, te verlos – omdat Hy altyd leef, om ter wille van hulle in te tree.” Hebreërs 7:25 (AFR20)
Die Hemelvaart het Jesus nie onaktief gemaak nie. Inteendeel, vanuit die hemel spreek Hy namens ons met die Vader. Elke keer as jy bid, voeg die opgestane Here sy eie gebed by joune. Hy veroordeel jou nie; Hy verdedig jou.
Die Gawe van die Gees
In Johannes 16:7(AFR20) het Jesus gesê:
“7Ek vertel julle egter die waarheid: Dit is voordelig vir julle dat Ek weggaan. As Ek nie weggaan nie, sal die Parakleet nie na julle kom nie. As Ek egter weggaan, sal Ek Hom na julle stuur.”
Die Hemelvaart was nodig vir Pinkster. Solank Jesus fisies op een plek teenwoordig was, kon die Gees nie op alle vlees uitgestort word nie. Deur op te vaar, het Jesus plek gemaak vir die Gees om in elke gelowige, oral, tegelyk te woon. Die Hemelvaart is dus nie ‘n verlies nie, maar ‘n wins. Ons het nie minder van Jesus nie; ons het meer van Hom, deur die Gees.
Die Vervulling van Alle Dinge
Efesiërs 4:10(AFR20) sê van die opgevaarde Christus:
“10Die Een wat neergedaal het, is dieselfde Een wat opgevaar het tot bo al die hemele, sodat Hy alle dinge kon vul.”
Die Hemelvaart beteken dat Jesus nie meer beperk is tot Galilea of Jerusalem nie. Van sy troon af vul Hy die skepping met sy teenwoordigheid. Soos die kerkvader van Konstantinopel Johannes Chrysostomus (347nC – 407nC) gesê het: “Hy wat in ‘n krip vasgekeer was, vul nou die hemel en die aarde.”
4. Betekenis vir die Christelike Lewe Vandag
Watter verskil maak die Hemelvaart vir ‘n gelowige in Groot-Brakrivier in die een-en-twintigste eeu? Meer as wat ons dikwels besef.
Ons Het ‘n Mens in die Hemel
Dit is een van die mees verstommende waarhede van die geloof: ‘n mens – Jesus van Nasaret, gebore uit Maria, gekruisig onder Pontius Pilatus en opgewek uit die dood – sit nou op die troon van God. Die Hemelvaart beteken dat ons menslikheid in die lewe van God opgeneem is. Wanneer jy voel dat die hemel ver is of God koud is, onthou dat die mens Jesus daar is, met deurboorde hande, en vir jou bid. Die Hemelvaart waarborg dat God ons stryd nie net deur alwetendheid ken nie, maar deur ervaring.
Ons Lyding Het ‘n Doel
Omdat Jesus opgevaar het, is ons eie lyding nie betekenisloos nie. Hebreërs 2:10 (AFR20) sê dat God “baie kinders tot heerlikheid sal lei” deur Jesus se lyding en verhoging.
0Dit was immers gepas dat Hy, vir en deur wie alles bestaan, ten einde baie kinders tot heerlikheid te lei, die Leidsman van hulle verlossing deur lyding tot volmaaktheid sou bring. ” Hebreërs 2:10 (AFR20)
Die patroon van die Hemelvaart is die patroon van die Christelike lewe: nederige diens, dan heerlikheid; lyding, dan heerskappy. Wanneer jy beproewinge in die gesig staar, word jy gelykvormig aan Christus, wat:
“Hy wat ter wille van die vreugde wat vir Hom in die vooruitsig gestel is, die kruis verduur het, die skande daarvan gering geag het, en sy plek aan die regterkant van die troon van God ingeneem het.” (Hebreërs 12:2).
Die Hemelvaart is die belofte dat die pad van gehoorsaamheid nie in die graf eindig nie, maar aan die regterhand van God.
Ons Leef Onder ‘n Koning, Nie ‘n Demokrasie Nie
In ‘n wêreld wat vir ons sê dat ons outonoom is, verklaar die Hemelvaart dat Jesus Here is. Politiek, ekonomie, kultuur – alles is onder sy voete. Dit beteken nie dat ons ons van die wêreld onttrek nie, maar dat ons dit as burgers van ‘n hoër koninkryk betrek. Ons gehoorsaam aardse owerhede (Romeine 13:1–7), maar ons aanbid slegs Christus en ons weet wie werklik regeer.
Ons Wag met Doel
Die Hemelvaart word gevolg deur ‘n tydperk van wag. Die dissipels het nie na die hemel gestaar nie; hulle het na Jerusalem teruggekeer en gebid. Ons leef nou in die tyd tussen die Hemelvaart en die Wederkoms. Daardie tyd is nie leeg nie. Dit is gevul met die sending van die kerk: dissipels maak, doop, onderrig (Matteus 28:18–20). En let op: die Groot Opdrag word deur Jesus bekendgestel wat sê:
“18Jesus het nader gekom en vir hulle gesê: “Aan My is gegee alle mag in die hemel en op die aarde. “ (Matteus 28:18 AFR20).
Daardie gesag kom direk van sy Hemelvaart en troonsbestyging. Ons gaan nie in ons eie krag nie; ons gaan onder sy gesag.
19Gaan dan en maak dissipels van al die nasies, deur hulle te doop in die Naam van die Vader en van die Seun en van die Heilige Gees, 20en hulle te leer om alles te onderhou wat Ek julle beveel het. En kyk, Ek is met julle al die dae, tot aan die voleinding van die tyd.” (Matteus 28:19 AFR20).
5. Uitsien na Pinkster
Die Hemelvaart is nie die laaste daad van die kerkjaar nie. Oor tien dae (vyftig dae na Paasfees) vier ons Pinkster—die uitstorting van die Heilige Gees. Die Hemelvaart en Pinkster is twee kante van dieselfde muntstuk. Jesus het opgevaar sodat die Gees kon neerdaal. Soos Petrus op Pinksterdag verduidelik het:
“33Nadat Hy tot aan die regterhand van God verhoog is en die belofte van die Heilige Gees van die Vader ontvang het, het Hy die Gees uitgestort, en dit is wat julle sien en hoor. ” (Handelinge 2:33 AFR20).
Daarom, as ‘n kerk, treur ons nie oor die Hemelvaart nie. Ons is bly daaroor. En dan wag ons, nie passief nie, maar in gebed, in eenheid en in verwagting. Dieselfde Gees wat die eerste dissipels krag gegee het, is vir ons beskikbaar. Die Hemelvaart verseker dat die Gees nie ‘n verafgeleë krag is nie, maar die persoonlike teenwoordigheid van die opgestane Here wat in elke gelowige woon.
6. ‘n Kort Nota oor die Hemelvaart in die Nederduitse Gereformeerde Tradisie
Die Nederduitse Gereformeerde Kerk het die Hemelvaart histories as deel van die apostoliese geloof bevestig. Die Heidelbergse Kategismus (1563), wat ons belydenisidentiteit gevorm het, vra:
SONDAG: 18 – VRAAG EN ANTWOORD: 49 Vraag:
Watter nut het die hemelvaart van Christus vir ons?
Antwoord:
- Ten eerste dat Hy in die hemel ons Voorspraak by die Vader is1 .
- Ten tweede dat ons ons menslike natuur in die hemel as ‘n betroubare waarborg het dat Hy, as die Hoof; ook ons, sy lede, na Hom toe sal neem2 .
- Ten derde dat Hy sy Gees as waarborg na ons toe stuur3 deur wie se krag ons soek na wat daar bo is, waar Christus is en aan die regterhand van God sit, en nie na wat op die aarde is nie4 .
Voetnotas
1 Romeine 8:34; 1 Johannes 2:1
2 Johannes 14:2; Johannes 17:24; Efesiërs 2:6
3 Johannes 14:16; Johannes 16:7; Handelinge 2:33; 2 Korintiërs 1:22; 2 Korintiërs 5:5
4 Kolossense 3:1; Filippense 3:20
Dit is dieselfde waarhede wat ons uit die Skrif ondersoek het.
Gevolgtrekking: Nie Afwesig nie, maar Aktief
As jy ‘n Hemelvaartdagdiens bywoon (dikwels op ‘n Donderdagaand gehou), mag jy die kerk net halfvol vind. Maar in die vroeë kerk was die Hemelvaart net so belangrik soos Paasfees. Dit was die oomblik toe die dissipels opgehou het om aan Jesus vas te klou en Hom as Here begin vertrou het. Dit was die oomblik toe die kerk gebore is uit wag tot sending.
Vandag is die opgevaarde Christus nie ver weg nie. Hy is nie die “mens daarbo” wat uit die wêreld afgetree het nie. Hy heers oor elke virus, elke regering, elke vrees. Hy tree op hierdie oomblik vir jou in. Hy berei ‘n plek vir jou voor (Johannes 14:2). En eendag sal hierdie selfde Jesus terugkeer – nie in swakheid nie, maar in heerlikheid.
Tot dan leef ons as ‘n Hemelvaartvolk. Ons kyk op, nie om die wêreld te ontsnap nie, maar om ons Koning te sien. Ons reik uit, nie in ons eie krag nie, maar in sy gesag. En ons wag, nie ledig nie, maar in vreugdevolle verwagting vir die Gees en vir die finale koms van ons Here.
Hy het opgevaar. Hy sal terugkeer.
Besprekingsvrae vir die Bybelstudiegroep:
1. Lees Handelinge 1:6–11. Waarom dink jy het die dissipels steeds gevra oor die herstel van Israel se koninkryk, selfs na veertig dae van opstandingsleer? Wat leer Jesus se antwoord ons oor die Hemelvaart?
2. Hoe verander die wete dat Jesus aan God se regterhand sit, die manier waarop jy bid? Bid jy met die bewustheid dat Hy vir jou intree?
3. Die Hemelvaart word soms die “onsigbare” fees genoem, want ons kan die opgevaarde Christus nie sien nie. Hoe oorbrug geloof die gaping tussen wat ons oë sien en wat die Skrif verklaar?
4. Die engele het vir die dissipels gesê om nie “na die hemel te staan kyk nie.” Hoe kan ons ‘n passiewe, ontvlugtende Christendom vermy terwyl ons steeds ons hoop op Christus se wederkoms gevestig hou?
Gebed vir Hemelvaart:
Here Jesus Christus, ons dank U dat U nie in die graf gebly het nie en nie net op die aarde gebly het nie. Ons dank U dat U opgevaar het na die regterhand van die Vader, waar U oor alle dinge heers en vir ons intree. Help ons om hierdie dag as burgers van die hemel te leef, en U hier op aarde met vreugde en verwagting te dien. Stuur u Heilige Gees, soos U belowe het, om ons met krag vir getuienis te vul. En kom weer, Here Jesus, om ons na Uself te bring. Amen.