Die Kersdagdienste is verby. Die laaste lied is gesing, die Christuskers het uitgebrand, en die wêreld buite ons mure lyk asof dit die “glitter and glam” en die liggies wegpak. Die waansin van die seisoen maak plek vir die stilte van ‘n nuwe jaar.
In die lewe van die kerk is die storie egter nog lank nie verby nie. Trouens, dit begin nou eers ontvou. Die Kersseisoen duur voort, en dit lei ons direk na ‘n deurslaggewende oomblik in die verhaal van verlossing: die seisoen van Epifanie. Epifanie begin op 6 Januarie en eindig op die laaste Sondag voor Aswoensdag
Die woord “Epifanie” kom van die Griekse ἐπιφάνεια epiphaneia, wat “manifestasie” of “opvallende verskyning” beteken. Dit is die seisoen waar ons die verstommende waarheid vier dat die kind wat in Betlehem gebore is, nie ‘n plaaslike geheim of ‘n nasionale Messias vir Israel alleen was nie. Hy was, en is, die Lig van die Hele Wêreld. Epifanie is die viering van God se “Ja” vir alle nasies, vir alle volke.
Die Leidende Ster: Openbaring aan die Heidene
Die primêre verhaal wat ons met Epifanie assosieer, is die besoek van die Magi/Sterrekenners, opgeteken in die tweede hoofstuk van Matteus. Hierdie manne was nie Jode nie. Hulle was geleerdes, waarskynlik van Persië of Babilonië, studente van die sterre en antieke profesieë. Hulle was, volgens elke definisie, Heidene—buitestaanders van die verbonde van Israel.
Tog het God in Sy genade Sy Messias aan hulle geopenbaar deur ‘n ster. Hulle het ‘n lang, moeilike reis aangepak, nie om ‘n koning vir hul eie volk te vind nie, maar om die Koning van die Jode te aanbid. Hul aankoms in Jerusalem veroorsaak opskudding, en die godsdienstige geleerdes, wat die profeet Miga aanhaal, bevestig die geboorteplek: Betlehem (Matt 2: 4-6; Miga 5:1).
Die reis van die Sterrekenners vervul ‘n diep en herhalende tema in die Ou Testament: dat die God van Israel die God van die hele aarde is, en Sy verlossing is vir almal bedoel. Die psalmis sing: “Mag al die nasies in Hom geseën word en Hom geseënd noem” (Psalm 72:17). Jesaja profeteer ‘n tyd wanneer “Nasies na jou lig trek, en konings na die helder lig van jou sonsopkoms” (Jesaja 60:3). Die wyse manne is die eerstelinge van hierdie profesie. Hulle is die verteenwoordigers van elke nasie, stam en taal, getrek na die lig van Christus.
Wanneer hulle uiteindelik die kind vind, neem hulle Hom nie net waar nie. Hulle buig neer en aanbid Hom en bied geskenke van goud, wierook en mirre aan – geskenke geskik vir ‘n koning, ‘n priester en ‘n offer (Matteus 2:11). In hierdie daad erken hulle Jesus vir wie Hy werklik is: die Koning van konings.
Die Geliefde Seun: Openbaring by die Doop
Nog ‘n belangrike gebeurtenis wat tydens Epifanie gevier word, is die Doop van ons Here. Soos Jesus uit die water van die Jordaanrivier opkom, word die hemele oopgeskeur. Die Gees van God daal neer soos ‘n duif, en ‘n stem uit die hemel verklaar: “Dit is my geliefde Seun oor wie Ek My verheug” (Matteus 3:17).
Dit is ‘n monumentale oomblik van manifestasie. Die Drie-eenheid word geopenbaar: die Seun in die water, die Gees wat neerdaal, die Vader wat spreek. Hier, aan die begin van Sy openbare bediening, word Jesus se ware identiteit vir almal verkondig om te hoor. Hy is nie net ‘n groot leraar of ‘n profeet nie; Hy is die ewige, geliefde Seun van God. Hierdie goddelike bevestiging is die fondament van Sy gesag en die bron van ons geloof.
Die Eerste Teken: Openbaring by die Bruilof
Die seisoen van Epifanie vestig ook ons aandag op Jesus se eerste wonderwerk by die bruilof in Kana in Galilea (Johannes 2:1-11). Deur water in wyn te verander, het Jesus “sy heerlikheid geopenbaar; en sy dissipels het in Hom geglo” (Johannes 2:11). Die woord “geopenbaar” hier is die sleutel. Epifanie gaan oor hierdie oomblikke van openbaring, waar die sluier teruggetrek word en die goddelike krag en heerlikheid van die man van Nasaret gemanifesteer word. Dit is in hierdie tekens en wonders dat ons die “genade en waarheid” sien wat deur Jesus Christus gekom het (Johannes 1:17).
Lewe in die Lig van Epifanie
So, wat beteken die seisoen van Epifanie vir ons, hier en nou, in Groot Brak en verder?
Aanbidding
Eerstens is dit ‘n oproep tot Aanbidding. Soos die Sterrekenners, word ons genooi om na Christus te reis, voor Hom te buig en Hom ons kosbaarste skatte aan te bied: ons harte, ons wil en ons lewens.
Wonder
Tweedens is dit ‘n oproep tot Wonder. Epifanie nooi ons uit om die heerlikheid van God te sien, geopenbaar nie net in ‘n ster of ‘n stem uit die hemel nie, maar in die persoon van Jesus Christus. Dit roep ons op om dieper te kyk, om die goddelike in die menslike te sien, die ewige in die tydelike.
Getuienis
Laastens, en die dringendste, is dit ‘n oproep tot Getuie. Die lig wat met Kersfees opgekom het, was nie bedoel om verborge te wees nie. Ons, wat die lig gesien het, is nou opdrag gegee om dit te weerkaats. Jesus het gesê: “Julle is die lig van die wêreld… laat julle lig voor die mense skyn, sodat hulle julle goeie werke kan sien en julle Vader wat in die hemele is, kan verheerlik” (Matteus 5:14, 16). Die reis van die wyse manne eindig by die voete van Jesus, maar ons reis as die kerk begin daar. Ons word uitgestuur om die geopenbaarde heerlikheid van Christus aan al die nasies te verkondig.
Die Adventkerse word geblus, die Kersboom mag dalk afgebreek word, maar die Lig van die Wêreld bly skyn. Die seisoen van Epifanie verseker ons dat die kind van Betlehem die Verlosser van die wêreld is. En dit is nuus wat te goed is om vir onsself te hou.
Oorsig van Nuwe Testamentiese Gebruik
Die selfstandige naamwoord ἐπιφάνεια (epiphaneia) kom ses keer in die Griekse Nuwe Testament voor, altyd in Paulus se briewe wat teen die einde van sy bediening geskryf is. In elke geval verwys dit na ‘n sigbare, beslissende manifestasie van Jesus Christus, hetsy in Sy vorige verlossingswerk of in Sy toekomstige triomfantlike wederkoms. Die woord versamel in een term die idees van openbaring, heerlikheid, gesag en reddende krag.
Gebeurtenisse en Kontekste
- 2 Tessalonisense 2:8 – Die Here Jesus sal die wettelose openbaar “En dan sal die wettelose mens geopenbaar word, die een vir wie die Here Jesus deur die asem van sy mond sal uitwis – ja, Hy sal hom deur die glans van sy verskyning vernietig.” Die epiphaneia hier is toekomstig, geregtelik en seëvierend.
- 2 Timoteus 1:10 – Redding “10en nou is dit geopenbaar deur die verskyning van ons Verlosser, Christus Jesus, wat die dood vernietig het, en die lewe en die onverganklikheid deur die evangelie aan die lig gebring het. ” Die klem val op die eerste koms, waar lewe en onsterflikheid aan die lig gebring is.
- 1 Timoteus 6:14 – Timoteus moet die opdrag onderhou “14dat jy die opdrag suiwer en onberispelik sal uitvoer, tot die verskyning van ons Here Jesus Christus, ”, wat pastorale getrouheid aan eskatologiese hoop koppel.
- 2 Timoteus 4:1 – Paulus beveel Timoteus “1Ek vermaan jou ernstig voor God en Christus Jesus, wat die lewendes en die dooies gaan oordeel, en ook met die oog op sy verskyning en sy koninkryk:”, en grond die bediening se verantwoordelikheid in die sekerheid van die komende manifestasie.
- 2 Timoteus 4:8 – “8Nou wag die oorwinningskrans van •geregtigheid op my, wat die Here, die regverdige Regter, op daardie dag vir my sal gee – en nie net vir my nie, maar ook vir almal wat sy koms liefhet.” Liefde vir die verwagte epifaneia word ‘n toets van outentieke Christelike toegeneentheid.
- Titus 2:13 – Gelowiges sien uit na die wederkoms “13terwyl ons uitsien na die salige hoop en glansryke verskyning van ons groot God en Verlosser, Jesus Christus –”, wat die salige hoop met sigbare heerlikheid verenig.
Christologiese Betekenis
Epifaneia bind die inkarnasie, kruis, opstanding en wederkoms van Christus saam. Die eerste verskyning (2 Timoteus 1:10.) het die nuwe era van genade ingelui, terwyl die tweede verskyning (2 Tessalonisense 2:8; Titus 2:13) dit sal volbring. Paulus praat dus van een Here wie se twee historiese epifanieë die kerk se sending afsluit.
Soteriologiese (Verlossing) Betekenis
Deur epifanie te koppel aan die afskaffing van die dood (2 Timoteus 1:10) en die toekenning van onsterflike lewe, leer Paulus dat verlossing nie abstrak is nie, maar histories gemanifesteer word in die persoon van Jesus. Die sigbare koms van genade verseker gelowiges van die sigbare voltooiing van verlossing.
Eskatologiese (Eindtyd) Betekenis
Epifanie bied ‘n konkrete fokus vir toekomstige hoop. Dit is die oomblik wanneer Christus se verborge heerskappy openbaar word, die bose omvergewerp word, belonings versprei word (2 Timoteus 4:8) en die koninkryk openlik gevestig word (2 Timoteus 4:1). Die term kombineer dus persoonlike hoop, kosmiese oordeel en koninkryksvoltrekking.
Pastorale en Praktiese Implikasies
- Motivering vir Heiligheid: Omdat hulle weet dat ‘n epifanie kom, streef gelowiges reinheid na (1 Timoteus 6:14).
- Standvastige Bediening: Leiers dien onder die blik van die naderende verskyning (2 Timoteus 4:1-2).
- Evangelistiese Dringendheid: Die toekomstige manifestasie wat alle harte sal blootlê, dring die huidige verkondiging aan.
Historiese Ontvangs
Vroeë Christelike skrywers het vinnig epifanie-taal aangeneem om keiserkultus-aansprake te bestry, en daarop aangedring dat die ware epifanie aan Christus alleen behoort. Teen die tweede eeu het die jaarlikse fees van Epifanie beide die inkarnasie en die doop van Jesus gevier, wat die tema van gemanifesteerde heerlikheid beklemtoon.
Liturgiese en Doktrinêre Ontwikkeling
Geloofsbelydenisse bely dat Christus “weer in heerlikheid sal kom“, wat epifanie-passasies weerspieël. Gesange oor eeue heen – soos “Jesus Kom, Met Wolke Wat Dalend Af” – put beeldspraak uit hierdie verse en hou die kerk georiënteerd op die geseënde hoop.
Verwantskap aan Ou-Testamentiese Manifestasies
Die Septuaginta gebruik verwante werkwoorde vir teofanieë waar die HERE “verskyn” in verlossing (bv. Jesaja 60:2). Paulus tap uit daardie profetiese reservoir en verklaar dat wat Israel verwag het, gekom het en weer sal kom in Jesus Messias.
Musiek
O diepe nacht die ons omringt
Aurelius Prudentius Clemens een van die leerlinge van de kerkvader Ambrosius het hierdie lied geskryf:
Video
Lirieke
O diepe nacht die ons omringt,
de wereld in uw duister dwingt,
het licht van Christus kleurt de lucht,
Hij komt, Hij jaagt u op de vlucht.
De aarde die in ‘t donker lag,
komt in zijn zonlicht aan de dag.
Alles krijgt kleur en glans en licht
in ‘t stralen van zijn aangezicht.
U Christus kennen wij alleen,
U zoekt ons zingen, ons geween.
Zie ons in eenvoud voor U staan,
o Heer, neem onze harten aan.
Zoveel is zwart van kwaad en pijn.
Maak door uw licht de wereld rein.
O ster die in de hemel staat,
verlicht ons met uw licht gelaat.
Aan God de Vader in zijn troon,
en aan zijn eengeboren Zoon,
zij met de Geest wiens troost ons leidt,
de lof en eer in eeuwigheid
Verduideliking
Ou loflied
Die loflied in sy Latynse vorm is baie oud en is gesing in die liturgie van vroeë oggendgebed, voor sonsopkoms. Die melodie kom ook uit die vroeë kerk en het sy oorsprong in Gregoriaanse kerkmusiek. Die loflied het dus ‘n baie spesifieke karakter en moet met eenvoud gesing word, sodat die fokus ten volle op die teks is.
Eenvoud
Die “ek”-persoon, diegene wat dit sing, bely dat hulle God slegs deur Christus ken. Christus is God vleesgeword, wat daarom “ons sang, ons geween” meer as enigiemand anders verstaan. Hulle staan in die oorweldigende lig as kwesbare mense voor God en vra Hom om hulle in hul eenvoud te sien en hulle as Sy kinders te aanvaar. ‘n Gebed van nederigheid, as’t ware.
Gevolgtrekking
Die môrester in die lug in die stil-donker nag, ‘n antieke beeld van Christus, is die baken van hoop dat die komende lig alle menslike lewe sal suiwer. Die lied eindig met lofprysing aan die Drie-enige God.
Koning van Heelal Petri de Wet
℗ 2022 Maranatha Record Company
Ek prys U Naam Koning van die Heelal
Vers 1
U lig skyn helder in die donker nag
U liefde dra my, ek staan op
U mag Geen vrees kan hou,
my hart behoort aan U Jesus,
my Koning, my Heer,
ek loof U nuut
Voor-koor
Elke asem, elke dag Wil ek U eer,
U alleen is my krag
Chorus
Ek prys U Naam,
ek sing dit luid Jesus leef, my hoop,
my bruidgom en my Gids U liefde brand soos ’n vuur in my
Vir ewig en altyd, ek prys U Naam
Vers 2
U kruis het oorwinning vir my gebring
Die graf is leeg,
die dood is oorwin
Nou juig ek saam,
die hemel sing Jesus regeer,
Hy’s Koning van die konings
Voor-Koor
Elke asem, elke dag Wil ek U eer,
U alleen is my krag
Koor
Ek prys U Naam,
ek sing dit luid Jesus leef,
my hoop, my bruidgom
en my Gids
U liefde brand soos ’n vuur in my
Vir ewig en altyd,
ek prys U Naam
Brug
Al die eer aan U,
Heer Al die lof aan U,
Heer Geen ander naam so groot, so heilig
Ek prys U Naam vir ewig meer
Finale Koor (Anthemic)
Ek prys U Naam,
ek sing dit luid Jesus leef,
my hoop,
my bruidgom en my Gids
U liefde brand soos ’n vuur in my
Vir ewig en altyd,
ek prys U Naam
Ja, vir ewig en altyd,
ek prys U Naam